Nasıl ki sağlık durumumuzu tespit etmek için kan tahlili yaptırmak veya biyopsi alınması zorunlu ise, betonarme bir binanın deprem dayanımını tespit etmek için de karot ve diğer malzeme deneyleri gerekli ve kanunen zorunludur. Karot numunesi yaklaşık olarak bir kahve kupası kadar küçüktür ve karot alınacak bölgede donatı olmadığı röntgen cihazı ile tespit edilir.

Betonarme binaların depreme dayanıklılığının belirlenmesinde, yürürlükteki güncel deprem yönetmeliği olan Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği (2018) kapsamında yapılan çalışmaların, binaların mevcut durumunu zayıflatması söz konusu olamaz. Kaldı ki karotlar için açılan delikler, yüksek mukavemetli özel harç malzemesiyle derhal doldurulurlar. Yönetmeliğe göre, bu tespitler tüm taşıyıcı elemanlarda değil, yeterli en az sayıda yapı elemanından alınarak yapılabilir.

Beton dayanımının tespiti sonrasında betonarmenin diğer bileşeni olan donatı çeliğinin miktarını ve korozyon durumunu belirlemek için çok sınırlı miktardaki bölgelerde beton kabuk sıyrılarak altındaki donatılar tespit edilir. Sıyırma yapılan bölgeler de tespit sonrası hızla kapatılır.

Deprem dayanım tespiti yaptık. Şimdi ne olacak?

Yapılan bu analizlerden sonra binanın yönetmelik tarafından öngörülen deprem dayanımı seviyesini sağlamıyorsa, binanızı yıktırıp baştan yaptırabilir veya deprem güçlendirmesi projesi yaptırabilirsiniz. Güçlendirme maliyeti, yıkarak baştan yapma maliyetinin yaklaşık 20-40%ı civarındadır.

Binanın imar durumuna bağlı olarak yıkıp baştan yaptırmak bir seçenek olmayabilir. Böyle durumlarda maliyetine bakmaksızın tek seçenek güçlendirmedir. Buradaki en önemli husus, güçlendirme projesinin uzman bir mühendislik ekibi tarafından hazırlanması ve güçlendirme uygulamasının da projesine uygun şekilde gerçekleştirilmesidir.

Binanız yönetmelik tarafından öngörülen deprem dayanımı seviyesini sağlıyorsa, binanızda güvenle oturabilirsiniz. Elbette yaşam ve çalışma alanlarında bazı tedbirler de almak kaydıyla. Örneğin:

  • Depremde üzerimize devrilebilecek mobilyaları duvara sabitlemek gerekir.

  • Avize, ayna kaplama, cam/kristal süsler vb depremde kırılarak etrafa saçılabilecek eşya/dekorasyondan ve mermer gibi ağır duvar kaplamalarından kaçınmalıyız.

  • Yatakların etrafında bulunan, biz uyurken üzerimize düşebilecek tüm eşyaları düşmeyecek şekilde sabitlenmeliyiz veya tamamen kaldırmalıyız.

  • Deprem ve diğer afetler sonrasında bir süre elektrik, su, gaz kullanamayabiliriz. Şehir içinde de gıda ve suya ulaşmak zor olabilir. Bu yüzden evimizde aile fertlerinin sayısına bağlı olarak birkaç hafta yetecek su ve gıda depolamakta fayda var.

  • Deprem çantası bizi yıkılan bir binadan kurtarmak için değil, afetten hemen sonraki ilk birkaç gün bizim ve ailemizin en acil ihtiyaçlarını gidermek içindir. Binanızın depreme dayanıklı olduğundan emin olunuz ve sonra deprem çantası hazırlayınız. Çantayı deprem sonrası evden çıkarken unutmadan yanınıza alabileceğiniz bir yerde bulundurunuz.

  • Aracınız varsa üzerine bir binanın yıkılma ihtimali olmayan bir yere park etmeye çalışınız ve her zaman en az yarım depo benzin bulundurunuz. Aracınız acil durumlarda sığınağınız olabilir.

  • Binamı Depreme Karşı Nasıl Güçlendirebilirim?

  • Türkiye Deprem Riski Haritası Bize Ne Anlatıyor?